Preimplantasyon Genetik Tanı

37 yaş ve üzeri kadınlarda, tekrarlayan düşükleri bulunan veya birçok kez yardımcı üreme teknikleri kullanılmasına rağmen gebelik sağlanamayan çiftlerde ve şiddetli erkek infertilitesi saptanan ailelerde anöploidi taraması (PGS) sık olarak uygulanmaktadır. Önceden hazırlık gerektirmeyen bu işlemde; standart olarak, embriyolarda oluşması muhtemel sayısal kromozom bozuklukları incelenir.

Anöploidi taraması önerilen IVF hastalarında, yaklaşık 10-12 günlük bir hormon tedavisinin ardından yumurta hücreleri toplanarak her biri ayrı bir sperm hücresi ile döllenmektedir. Döllenen ve iyi gelişen hücrelerden (embriyo) 3. günde 1 tane hücre alınarak daha önce uygulanması konusunda karar verilen panel kullanılarak genetik inceleme yapılır.

PGS için alınan hücre (blastomer) genetik inceleme öncesinde bazı ön işlemlerden geçirilir. Bu amaçla, tween 20 adı verilen bir solüsyon kullanılarak hücre zarı eritilir ve bazı kimyasal işlemler uygulanarak sitoplazma temizlenerek hücre çekirdeği lam adı verilen bir cam üzerine sabitlenir. Bu nükleusların anöploidi açısından incelenmesinde ise floresan in situ hibridizasyon yöntemi kullanılır. Bu yöntemde, ticari olarak üretilen ve belirli kromozomlara spesifik olarak hazırlanmış olan florokrom işaretli problar fikse edilmiş hücre nükleusu ile hibridizasyona alınır. İşlem sonrasında, hücre nükleusunda kendilerine özgü kromozom bölgelerine bağlanan probların verdiği farklı renkteki sinyaller floresan mikroskobunda değerlendirilerek incelenen kromozomların sayıları hakkında bilgi edinilir.

Genetik inceleme sırasında kullanılabilecek beş farklı panel bulunmaktadır. Hastalara genellikle 5 farklı kromozomu içeren 2 panelden (13, 18, 21, X, Y veya 13, 16, 18, 21, 22) birisi uygulanmaktadır. Bazı hastalarda yedi (13, 16, 18, 21, 22, X ve Y) veya dokuz (13, 15, 16, 17, 18, 21, 22, X ve Y) kromozomu içeren paneller uygulanır. Bu iki panelden birisinin uygulanması durumunda işlem iki aşamalı olarak yapılır.

Yedi kromozomu içeren PGS işleminde önce 13, 16, 18, 21 ve 22 (PB Multi-color prob) numaralı kromozomlar için inceleme yapılır. Normal olduğu saptanan embriyolarda ikinci aşamada X ve Y kromozomları incelenir.

Dokuz kromozomun incelendiği panelde ise ilk aşamada 13, 16, 18, 21 ve 22 numaralı kromozomlar incelendikten sonra normal bulunan embriyolarda 15, 17, X ve Y (custom prob) kromozomları incelenir.

Diğer bir panel ise 24 kromozom incelemesi olup diğer panellere göre bazı farklılıklar içerir. Bu panelin uygulanacak olması durumunda 3. günde 1-2 blastomer alınması veya 5. günde trofoekdoderm biyopsisi yapılarak 3-5 hücre alınması gereklidir. Alınan blastomerlerde 24 farklı kromozom incelenerek bu kromozomlar için sayısal ve yapısal anomaliler belirlenir.

Bu inceleme sonrasında, kromozomal anomali gözlenmeyen embriyolar seçilerek anne adayına transfer edilir.

PGS için kullanılan paneller
  • 13, 18, 21, X ve Y (PGT Multi-color prob)
  • 13, 16, 8, 21 ve 22 (PB Multi-color prob)
  • 13, 16, 8, 21 ve 22 (PB Multi-color prob) + X ve Y
  • 13, 16, 8, 21 ve 22 (PB Multi-color prob) + 15, 17, X ve Y (custom prob)
  • 24 kromozom incelemesi (aCGH)